Verslag telling 4 juli Regte Heide
“Alors tu veux connaitre la nature Néerlandaise?” (Je wil dus de Nederlandse natuur leren kennen?) vroeg ik, “Oui carrément! ” (Ja absoluut) was zijn antwoord.
De volgende dag stonden we op de Regte Heide. Samsom, een Congolees die zijn land is ontvlucht en voorlopig in Nederland verblijft, leerde ik kennen via mijn zoon Gulliver die hem in Tilburg als vrijwilliger sociaal begeleidt. Aan hem gaf hij te kennen graag mee te doen in activiteiten van natuurliefhebbers in de regio. Zodoende gebeurde het dat ik voor de 2de telling van nachtzwaluwen op de Regte Heide de andere tellers verraste met deze Afrikaanse gast naast me.
De opkomst bleek deze keer een stuk lager dan bij de 1 ste telling. Dit betekende een opdeling in twee groepen in plaats van de gebruikelijke drie. Na kennis met elkaar gemaakt te hebben gingen we op pad. Paul en Nico naar het zuidelijk stuk en Marcel, Samsom en ik, naar het centrale en noordelijke stuk van de heide.
We volgen het schelpenpad naar het oosten. Het is heerlijk stil we komen niemand tegen. De reeds ondergegane zon kleurt de westelijke hemel oranje-rood met zwartblauwe flarden. Tegen die hemel tekenen zich ganzenvluchten af en zo nu en dan een forse vleermuis die spoedig gezelschap krijgt van een tweede. In een zwenkende vlucht komen ze aanvliegen om plots een looping te maken en naar beneden te duiken. Ze zijn aan het jagen op insecten en nachtvlinders. Heel kort zijn ze nog net met de kijker te volgen. Wat ik op grond van de vlucht al vermoedde bevestigt het beeld van de smalle vleugels: het zijn Rosse vleermuizen. De laatvlieger die ook fors van formaat is heeft brede vleugels en vliegt trager.
We willen doorlopen maar dan roept Samsom in gedempte toon: “écoute”! en wijst in de richting waar we vandaan kwamen. Ja hoor, de onmiskenbare ratel van de nachtzwaluw. We blijven roerloos staan om te luisteren. De ratel golft in geluidssterkte. Dan stopt het opeens en blijft het stil. Als we willen doorlopen zien we een vogel in glijvlucht onze kant op komen. Hij maakt een vloeiende boog op korte afstand om ons heen. De slanke vleugels en staart vallen op en dan lijkt hij op te lossen in het zwart van de lucht.
Waarnemen verandert in deze stilte, deze temperatuur en in dit licht in een moment van pure verwondering. Ik kijk naar Marcel en Samsom. Hij lacht en zegt zacht: m a g i q u e !
Bij de grafheuvels buigen we af naar rechts. Aan de horizon zien we de torens van Tilburg terwijl het inmiddels donker is aan de oostelijke en zuidelijke hemel. Ergens, laag tussen de heide zien we licht branden. Vreemd, wat kan dat zijn? Met de kijker zien we een lamp en een fiets op de grond liggen met een figuur van een mens er over gebogen. We horen stemmen. Hij is niet alleen. Late fietsers moeten het zijn die gestopt zijn om iets te herschikken of te herstellen. Als we even later stoppen om nog eens goed te luisteren horen we uit twee richtingen nachtzwaluwen. Even later nog een van de andere kant.
We volgen het zandpad en passeren de dennenbosjes die als eilanden in het heidelandschap staan. De vermeende fietsers blijken echt te zijn. Ze komen van achteren aangereden en passeren ons. We hopen nog ransuilen te horen maar het blijft stil. Kleine vleermuizen laten zich tegen de oostelijke hemel nog net zien. Verder blijft het stil tot aan het meest noordelijke deel van onze route. Daar noteren we nog een roepend exemplaar. Het is de zesde en laatste van deze avond.
Terug bij de parkeerplaats delen we onze telling met Nico en Paul. Ook zij hebben 6
territoria gehoord. Bij elkaar minder dan op de eerste telling concluderen we. “Was te verwachten zo laat in het seizoen” zei ik nog. Desalniettemin vonden we het weer de
moeite waard. In de auto terug naar huis vraagt Samsom me wanneer we weer zo’n telling doen.
“L’annee prochaine” , volgend jaar als de nachtzwaluwen weer uit Afrika terug zijn, antwoord ik. Even blijft het stil en dan realiseer ik me dat de vanzelfsprekendheid van mijn antwoord wel voor de meeste van ons geldt maar zeker niet voor hem.
(Omdat geen van de avonden van een optimale telling sprake was, denk ik dat we kunnen concluderen dat er in 2025 minimaal 21 en maximaal 25 nachtzwaluw territoria waren). (Nico Hilgers).
Duurzaamheidsvallei Benedictus, Heukelom
Verslag Frans van Gils
Datum: 28-08-2025
Gids: Henk Hoppenbrouwers, 13 deelnemers
Inleiding
Op 28-08 bracht de Vogelwerkgroep een bezoek aan de Duurzaamheidsvallei Benedictus in Heukelom. Onze gids, Henk Hoppenbrouwers, nam ons mee door dit bijzondere gebied en vertelde uitgebreid over de achtergrond, inrichting en de rijke biodiversiteit.
De Duurzaamheidsvallei, een initiatief van betrokken inwoners uit Heukelom, Berkel-Enschot, Oisterwijk, Moergestel en omliggende plaatsen, is gericht op het ontwikkelen van een duurzaam natuurgebied langs de Voorste Stroom. Dit landschap, voorheen gebruikt voor landbouw, krijgt steeds meer een natuurfunctie gecombineerd met recreatie, educatie en biodiversiteit.
Dit deelgebied, gelegen ten zuiden van de Voorste Stroom tussen de Baksevenweg en Sparrendreef, met een uitloper richting Oisterwijk, maakt deel uit van het Natuurnetwerk Brabant (NNB).
Vanaf zomer 2022 zijn de eerste daadwerkelijke natuurontwikkelingsactiviteiten van start gegaan, na jaren van voorbereiding zoals bodemonderzoek, landschapsonderzoek en het opstellen van plannen.
Verschillende landschapstypen zijn ontworpen: vochtig hooiland, kruiden- en faunarijk grasland, struweelhagen, houtsingels, rietzomen, gemengd bos. Ook zijn amfibieënpoelen aangelegd en een oeverzwaluwwand gerealiseerd. Er is een pakket maatregelen gestart: aanleg van bos, dempen van sloten, verwijderen van bovenlaag grond en verspreiden van zaden via maaisel (van Vlijmens Ven en Landgoed De Hoevens).
Het gebied bevat nog wel een aantal percelen waar traditionele landbouw wordt uitgevoerd maar met de tijd zijn veel percelen in bezit gekomen van de provincie, Brabants Landschap en de gemeente Tilburg en worden deze verworven percelen niet meer intensief gebruikt voor de landbouw. Deze ontwikkeling gaat nog steeds door als percelen te koop komen.
Hoewel de nadruk tijdens de excursie vooral lag op de landschappelijke inrichting en flora, konden we toch enkele mooie vogelsoorten waarnemen zoals roodborsttapuit die we al gelijk vanaf de parkeerplaats gezien door Danny en later ook de grauwe klauwier.
Uitleg over de inrichting van het gebied
Henk lichtte toe hoe de Duurzaamheidsvallei is opgezet met oog voor zowel natuurontwikkeling als beleving. Belangrijke elementen zijn:
• Afwisseling van struweel, bloemrijke graslanden en natte zones.
• Ruimte voor natuurlijk waterbeheer en het vasthouden van regenwater.
• Een kleinschalig mozaïeklandschap, dat aantrekkelijk is voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
• Beheer gericht op duurzaamheid en herstel van biodiversiteit.
Plantenrijkdom
Naast de vogels genoten we vooral van de aanwezige flora. Henk nam ons mee in een prachtige bloemenweide waar we hele mooie bloemen zagen zoals blauwe knoop, knikkend tandzaad grote pimpernel, en zelfs wilde bertam, parnasia en klokjesgentiaan
Conclusie
De excursie bood niet alleen mooie vogelwaarnemingen, maar vooral veel inzicht in hoe een zorgvuldig ingerichte vallei een grote biodiversiteit kan herbergen. Dankzij de deskundige uitleg van Henk Hoppenbrouwers kregen we een goed beeld van het belang van dit gebied en hoe het wordt beheerd met oog voor de toekomst.
Terschellingvogelverslag
door Esther van Gils
Vanaf 22/9 tot 26/9 zijn een aantal leden op excursie geweest naar Terschelling. Esther heeft hierover op haar eigen manier verslag gedaan met zelfgemaakte tekeningen. Zeer origineel!
